میرعماد

هر آنچه باید در مورد هنر خوشنویسی بدانید

شناخت منحنی های ریاضی با کاربرد در خوشنویسی

تعریف منحنی سهمی

هنگامی که شما به یک توپ فوتبال ضربه می‌زنید (یا تیری را از کمان رها کرده یا سنگی را به سمت آسمان پرتاب می‌کنید) پرتابه با طی کردن یک کمان به سمت بالا رفته و سپس سقوط می‌کند. مسیر پیموده‌شده توسط پرتابه بخشی از یک منحنی «سهمی» (Parabola) می‌باشد.

معادلات سهمی‌ها با جهت‌گیری‌های مختلف در شکل زیر نشان‌داده‌شده‌است:

تجزيه كشيده‌هاي تخت و شيب‌دار :
در تركيب‌بندي نستعليق كشيده‌ها اساسي ‌ترين شكل‌ها هستند. كشيده‌ها را مي‌توان از نظر خوشنويسي به دو گروه كشيده‌هاي شيب‌دار و كشيده‌هاي تخت تقسيم‌بندي نمود. مانند كشيده‌ي قوس‌دار س و مورد بعدي كشيده تخت مثل ب : كه روش نگارش اين حروف را مورد تجزيه قرار مي‌دهيم.
مي‌دانيم كه هر بيضي دو قطر دارد يك قطر بزرگ و يك قطر كوچك : حال يك بيضي را در نظر بگيريد كه نسبت قطر بزرگ به قطر كوچك برابر با يا همان نسبت طلائي باشد. اگر اين بيضي را حول مركزش به اندازه‌ي 30 درجه در خلاف جهت عقربه‌هاي ساعت دوران بدهيم به سادگي قوس كشيده حرف «س» به دست مي‌آيد.
پس مشخص مي‌شود كه شيب كشيده‌ي س 30 درجه مي‌باشد كه همان زاويه خط شيب اصلي مي‌باشد به همين دليل است كه تركيب كلمه‌هاي چند حرفي شيب‌دار در زير كشيده‌هاي قوس‌دار زيبا، چشم‌نواز بنظر مي‌رسد زيرا از ديدگاه هندسي زاويه اين كلمه‌ها با زاويه‌ي كشيده مسلط بر آنها يكي است و فضاي پديد آمده ميان اين دو فضاي هماهنگ و متعادل خواهد بود.
اگر بيضي مذكور را به جاي 30 درجه 10 درجه برخلاف عقربه‌هاي ساعت دوران دهيم كشيده‌هاي تخت بدست مي‌آيند و اگر بيضي را 60 درجه دوران دهيم قوس حلقه‌هاي دواير زده مي‌شود.

زاويه 30 درجه
شيب كليه كلمات و اتصالات نستعليق نسبت به خط كرسي يك زاويه 30 درجه مي‌سازد يعني اگر شيب كلمات نگارش يافته بيشتر يا كمتر از 30 درجه باشد كلمه زيبايي خود را از دست خواهد داد و خارج از قالب خط خواهد بود براي مثال كلمه «همچو» شيبي كه نسبت به خط كرسي دارد اگر انتهاي حروفات هـ - م – چ – و را با يك خط راست در امتداد هم نشان بدهيم زاويه‌اي كه با خط كرسي تشكيل مي‌دهد دقيقاً زاويه 30 درجه است. و اين نشان مي‌دهد كه در طراحي خط نستعليق با اينكه وسايل اندازه‌گيري از جمله نقاله- خط كش و ... بكار نرفته است ولي طبق زيبايي‌شناسي و درك تناسب طلائي كه هنرمندان خوشنويس و مبدع اين خط داشته‌اند. به طريق حسّي و ذوقي اين هماهنگي و نظم را به كار بسته‌اند. در يك سطر خوشنويسي يا حتي كليه سطور يك قالب چليپا كلمات و اتصال حروفات با هم نسبت به خط كرسي زاويه 30 درجه دارند.

زاویه 30 درجه در خوشنویسی

زاویه در خوشنویسی